Thứ Ba, 12 2017 09:17 CH
中国的
Ảnh hưởng của tín ngưỡng Thái Lan (Phra Phrom và Nang Kwak) trong Phật giáo Nam tông Khmer từ bối cảnh giao lưu khu vực
03:40 CH | 08/06/2016
 ẢNH HƯỞNG CỦA TÍN NGƯỠNG THÁI LAN (PHRA PHROM VÀ NANG KWAK) TRONG PHẬT GIÁO NAM TÔNG KHMER TỪ BỐI CẢNH GIAO LƯU KHU VỰC

Phan Anh Tú

Tóm tắt

Toàn cầu hóa và xu hướng khu vực hóa trong một thập niên gần đây đã thúc đẩy mối quan hệ giao lưu giữa Việt Nam và Thái Lan ngày càng được tăng cường. Những dòng tín ngưỡng của Thái Lan đã được tiếp nhận vào hệ phái Phật giáo Nam tông Khmer mà trong đó hình tượng thần Phra Phrom (Brahma) và Nang Kwak đã

The Influence of Thai Belief (Phra Phrom and Nang Wack) in Theravada Buddhism of the Khmer  from n Background of Regional Contact

            The globalization and regionalization in the recent decade has increasingly encouraged the relation exchanges of Vietnam and Thailand day by day. The cults of Thailand has been accepted in to Theravada Buddhism of the Khmer living in the South of Vietnam, among which, Phra Phrom (Brahma) and Nang Kwak figures are worshipped in the Khmer temples as well as in ritual cults of the Viet who are approaching the Khmer Theravada Buddhism. The paper will analyze function, signification of Phra Phrom and Nang Kwak and explains the reasons why these cults are presenting in Vietnam at the contemporary period.

Từ khóa (keywords): Phra Phrom, Nang Kwak, Supawadee, Erawan, Phạm Thiên, Bà Ngoắc, Niềng Bột, Niềng Boi, Phật tử Việt – Hoa, tín ngưỡng, thương mại, Khmer, Thái Lan, Việt Nam.

Dẫn nhập

Mặc dù Phật giáo Nguyên thủy (Theravada Buddhism) là tôn giáo chính ở Thái Lan nhưng trong đời sống tâm linh, người Thái luôn chịu sự chi phối bởi một hệ thống thần linh Bà-La-Môn giáo và những vị thần trong tín ngưỡng dân gian. Phra là tên gọi của những vị thần dạng này, họ không phải là những hóa thân hay nhân vật tiền kiếp của Đức Phật Thích Ca Mâu Ni (Sakyamuni) nhưng lại tác động lớn đến nghi thức thờ cúng của người Thái. Niềm tin dân gian cho rằng trong hàng năm mỗi người Thái đều bị kiểm soát bởi những vị Phra nhất định nên việc cầu cúng rất quan trọng trong nghi lễ vòng đời của họ. Trong số đó, Phra Phrom hay Maha Phra Phrom là một trong ba vị thần chủ Bà-la-môn giáo được người Thái xem là đại diện cho Đức Phật thuyết pháp cho chư thiên và thế gian. Tượng thần Phra Phrom trong chùa Thái Lan luôn được thể hiện bên cạnh Đức Phật, đôi khi Phra Phrom còn được thể hiện trong vai trò thần bảo vệ hướng Nam của ngôi chùa Phật giáo Theravada theo của tín ngưỡng Hộ Thế Bát Phương Thiên (Dikpalaka).

Ngoài thần Phra Phrom, người Thái còn thờ Nang Kwack, nữ thần Tài lộc hộ trì cho việc buôn bán ở các cửa hiệu hay trung tâm thương mại. Bà được thể hiện trong hình dáng của một nữ nhân xinh đẹp, ngồi bó gối trên bệ hoa sen hoặc trên một chiếc ngai. Đôi bàn chân đuổi thẳng ra phía sau, lòng bàn chân để ngửa. Đây cũng là tư thế ngồi phổ biến của phụ nữ Thái Lan khi tham gia các nghi lễ truyền thống trong chùa. Đầu Nang Kwak đội vương miện hình lược cài trang trí hoa văn cầu kỳ, tóc nữ thần xỏa ngược ra sau lưng, y phục phần trên chỉ che trên ngực, bên dưới là chiếc sarong dày nặng trang trí nhiều hoa văn. Tư thế tay phổ biến là: tay phải giơ cao ngang đầu, lòng bàn tay khum lại, trong tư thế này gọi là “ngoắc” hay mời gọi khách hàng và cũng là tư thế quan trọng nhất khiến cho người Thái gọi nữ thần là Nang Kwak (Nàng Ngoắc). Tay trái có nhiều tư thế khác nhau như thả lỏng xuống phần bệ tượng, đặt trên đùi trái, cầm bình nước hoặc túi vàng đặt trên đùi trái. Bệ tượng không trang trí, nhưng cũng có phần bệ tượng lại trang trí xung quanh bằng những thỏi vàng và đồng tiền Âm-Dương kiểu Trung Hoa. Mặc dù màu đỏ là màu chủ đạo nhưng tượng Nang Kwak cũng được sơn bằng nhiều màu khác nhau như: màu vàng, màu bạc và màu xanh xen đỏ. Bài viết này sẽ phân tích chức năng, ý nghĩa của tín ngưỡng thần Phra Phrom và Nang Kwak, lý giải những nguyên nhân vì sao dòng tín ngưỡng này lại hiện diện ở Việt Nam trong giai đoạn hiện nay.

 

Tín ngưỡng Phra Phrom và Nang Kwak ở Thái Lan

Thần Maha Phra Rhrom

Phra Phrum hay Phra Phrom (พระพรหม) là cách gọi của các dân tộc Thái, Lào và Khmer nhằm chỉ thần Brahma, một trong ba đại thần linh Bà-la-môn giáo chủ quản ngôi Sáng tạo cùng với thần Vishnu (ngôi bảo tồn) và Shiva (ngôi hủy diệt). Sự tích lễ mừng năm mới, Chom Chnam Thmay của người Khmer Nam Bộ hay Maha Songkran[1] của người Thái đều có cốt chuyện giống nhau liên quan đến việc thần Maha Phra Phrum tự cắt đầu mình vì thua hoàng tử Thôn-Ma-Ban trong một cuộc đấu trí bằng ba câu hỏi. Chiếc đầu của thần Phra Phrom được bảy người con gái cất giữ cẩn thận trong một tòa tháp xây trên ngọn núi Phra Sumen và hàng năm vào thời điểm giao thừa bảy người con gái mỗi cô đại diện cho một năm sẽ tổ chức đại lễ rước chiếc đầu bốn mặt của cha mình đi ba vòng quanh ngọn núi thần. Cùng tham gia với họ còn có một vị thiên tôn, con trai của Đế Thích Thiên (Phra In) cưỡi linh thú dẫn đầu 33 vạn chư thiên hộ vệ bảy người con gái hoàn thành đại lễ. Đây cũng là nguồn gốc của lễ đón chư thiên trong giờ giao thừa ở Thái Lan và cộng đồng Khmer ở Nam Bộ đánh dấu thời khắc quan trọng khi mặt trời đi vào cung Hoàng đạo kết thúc chu kỳ năm cũ để bước sang năm mới theo thiên văn và lịch pháp của Ấn Độ.

Tín ngưỡng thờ thần Phra Phrom hiện nay rất phổ biến ở Thái Lan nhưng việc thờ thần bên ngoài các ngôi chùa Phật giáo chỉ xuất hiện trong khoảng cuối thập niên 50 của thế kỷ XX. Xuất phát từ một giai thoại về khách sạn Grand Hyatt Arawan lúc xây dựng đã gặp nhiều sự cố huyền bí mà khoa học không lý giải nổi. Nhà đầu tư bèn tư vấn từ các tu sĩ Bà-la-môn giáo và được khuyên phải lập một ngôi miếu thờ thần Phra Phrom lấy tên gọi theo vật cưỡi Vahana của thần là voi Erawan bên cạnh khách sạn thì công việc mới sớm hoàn thành. Đó chính là nguồn gốc của ngôi miếu Erawan đầu tiên ở Bangkok hay còn gọi là San Phra Phrom (miếu thờ thần Phra Phrom) nằm tại giao lộ Jajprasong, gần khách sạn Grand Hyatt Arawan. Ngôi miếu đã trở thành địa điểm tâm linh nổi tiếng nhất Thái Lan khi mà hàng ngày có đến hàng ngàn du khách Á Châu và người Thái đến đây chiêm bái và cầu xin. Pho tượng thần Phra Phrom phủ plastic được an vị trong miếu vào ngày 9 tháng 11 năm 1956 và ngày này trở thành ngày lễ quan trọng đối với tín đồ và những người đến xin lộc hàng năm[2]. Tháng 03 năm 2006, pho tượng gốc đã bị một kẻ quá khích phá hoại, đến tháng 05 cùng năm người Thái đã dựng lại một pho tượng mới. Pho tượng thần Phra Phrom trong miếu được thể hiện có bốn mặt, mỗi mặt hình ra một hướng. Tính theo chiều kim đồng hồ bắt đầu với hướng từ phía cổng đi vào các mặt sẽ mang ý nghĩa hộ trì cho tín đồ như sau: mặt thứ nhất hộ trì bình an và sức khẻo; mặt thứ hai hộ trì thịnh vượng và tài lộc; mặt thứ ba hộ trì cho các mối quan hệ tốt đẹp và mặt thứ tư bảo vệ tín đồ tránh ma quỷ làm hại.


Với niềm tin từ sự linh nghiệm của ngôi miếu Erawan đầu tiên, người Thái đổ xô xây dựng hàng loạt ngôi miếu thờ thần Phra Phrom trong các khách sạn, công ty, siêu thị hay lập các bàn thờ trong văn phòng chính của công ty, xí nghiệp, nhà máy. Rồi các miếu thờ cũng được dựng lên tại những ngã tư, ngã ba đường, giao lộ với niềm tin thần Maha Phra Phrom sẽ làm hạn chế tại nạn giao thông. Niềm tin này của người Thái đã biến thần Brahma chủ thể ngôi Sáng tạo ở Ấn Độ thành thần cai quản oan hồn trong văn hóa Thái Lan. Con thiên nga Hamsa vật cưỡi truyền thống của thần Brahma trong thần thoại Ấn Độ được thay thế bằng con bạch tượng ba đầu Eravan tượng trưng cho Tam bảo, Tam giới của nhà Phật và cũng bao hàm luôn cả ba ngôi: Sáng tạo, Bảo tồn và Hủy diệt trong văn hóa Thái Lan.

 

Nang Kwak, nữ thần tài lộc

Ở Thái Lan, Nang Kwak (นางกวัก) được xem là nữ thần Tài lộc, điển tích về bà thuộc dòng văn học dân gian Thái Lan nên có nhiều biến thể khác nhau. Theo tài liệu từ bài viết “Nang Kwak, Deity of Merchants[3] (Nang Kwak, vị thần của giới thương nhân) thì có hai truyền thuyết về Nang Kwak hiện phổ biến ở Thái Lan. Truyền thuyết thứ nhất liên quan đến Phật giáo cho rằng chuyện Nang Kwak xảy trong thời kỳ đạo Phật hình thành cách nay 2.500 năm. Tại một thị trấn nhỏ có tên là Michigaasandhanakara thuộc tỉnh Sawadtii của Ấn Độ có một đôi vợ chồng thương buôn là ông Sujidtaprahma và bà Sumanta, họ có với nhau một người con gái tên là Supawadee. Gia đình này bán những món hàng nhỏ lẻ ngoài chợ để kiếm sống qua ngày. Một hôm ông Sujidtaprahma bàn với vợ về một kế hoạch tương lai bằng cách cố gắng mở rộng buôn bán để kiếm thêm lợi nhuận và dành dụm tiền cho tuổi già.

Để thực hiện kế hoạch, họ mua một chiếc xe đẩy để có thể đưa hàng đi bán tại các thị trấn khác và làng quê. Khi trở về họ mua những hàng hóa ở địa phương rồi bán lại ở Sawadtii. Người con gái Supawadee đôi khi cũng theo phụ giúp cha mẹ mình. Một ngày nọ, Supawadee theo cha mẹ bán hàng ở một thị trấn xa, bà tình cờ nghe được những lời giảng của một vị La Hán tên là Phra Gumam Gasaba và nhanh chóng giác ngộ nên bà đã tìm đến với Tam bảo. Ngài Gasaba nhận ra sự mộ đạo của Supawadee bèn truyền dạy chánh pháp và phép mầu là cách đọc những lời chúc phúc cho các thương nhân và gia đình nàng. Khi gia đình Supawadee đến bán hàng ở một thị trấn khác, nhân duyên lại đến với bà khi gặp được ngài La Hán Phra Sivali là một vị danh tăng du thuyết, đệ tử thân cận của Đức Phật Thích Ca. Phra Sivali là con người kỳ lạ, ông đản sinh sau khi mẹ ông phải mang thai 7 năm, 7 tháng và 7 ngày. Chính điều đã làm cho Sivali sở hữu một năng lực nhiệm mầu và một trí tuệ tuyệt vời, ông đã tập trung tất cả quyền năng hiện hữu để truyền dạy cho Supawadee.


Với phép thuật mà hai vị La Hán đã truyền dạy, người ta thấy rằng mỗi lúc Supawadee đến bên chiếc xe hàng của cha mẹ thì việc buôn bán trở nên thuận lợi đến kỳ lạ, tất cả hàng hóa đều được bán hết cùng một lúc. Khi Supawadee đồng hành cùng cha mẹ ra chợ thì hàng hóa của gia đình trở nên khan hiếm, cha mẹ cô bèn quyết định để con gái cùng tham gia buôn bán với họ bởi họ biết rằng phúc lành mà các vị La Hán ban cho đã bắt đầu phát huy hiệu nghiệm. Việc buôn bán thuận lợi đã mang về cho gia đình Supawadee một khối lượng tài sản kếch sù, chỉ trong thời gian ngắn ông bà Sujidtaprahma đã trở thành những thương nhân giàu có. Ông Sujidtaprahma bèn quyết định tìm đến chánh pháp (Dharma) của Đức Phật và hành thiện giúp đời. Ông bỏ tiền ra xây công viên “Ampatagawam” thiết lập nhiều chỗ tá túc cho những người nghèo khổ (Bhikkhu), sau đó ông xây Phật điện “Wat Machigaasandharaam” rồi cung thỉnh vị La Hán Phra Sutamma đến trụ trì. Ông luôn tích cực trong công việc từ thiện và sẳn lòng hỗ trợ cho những thương nhân khác bán những loại hàng mà ông đang bán chạy nhất. Ông cũng kêu gọi mọi người cùng đi với ông đến những địa phương mà hàng hóa có thể bán được. Những thương nhân đi theo ông sớm nhận ra phép thuật Metta Mahaniyom của Supawadee qua những lời chúc phúc của bà mà cha mẹ đã trở thành những thương nhân giàu có và họ bắt đầu tôn thờ bà như một biểu tượng của sự may mắn trong buôn bán.

Nhiều năm sau, Sujidtaprahma và vợ lớn tuổi và qua đời, rồi đến lượt Supawadee cũng tạ thế nhưng truyền thuyết về bà vẫn lan truyền không ngừng trong những nhóm người làm nghề buôn bán. Giới buôn bán tôn bà làm thần thương buôn, họ tạc tượng bà ngồi trên xe đẩy để thờ cúng, xin ân điển phước lành và họ thường nhận được những hồi báo tốt đẹp trong buôn bán. Dần dần việc thờ cúng Supawadee trở thành một dạng tín ngưỡng phổ biến, người ta tin rằng sẽ gặp may trong buôn bán nếu tìm một pho tượng Supawadee làm lễ “hô thần nhập tượng” (Pooja) mời bà về chứng giám vì nguồn gốc là Supawadee thường đồng hành cùng cha mẹ mình trên chiếc xe đẩy hàng và bà đã mang đến sự giàu có cho gia đình. Tất cả bốn đẳng cấp trong xã hội Hindu giáo ở Ấn Độ đều chịu ảnh hưởng tín ngưỡng thờ Supawadee, người Bà-la-môn, Chiến sĩ, Thương nhân, Thợ thủ công và thậm chí cả đẳng cấp nô lệ (Sudra) đã thờ cúng và tôn vinh Supawadee hay Nang Kwak. Việc thực hiện lễ Pooja cho Nang Kwak ngày càng phổ biến hơn, theo truyền thuyết nhiều thương nhân đã trở nên cực kỳ giàu có sau khi làm Pooja cho Nang Kwak. Đặc biệt khi thực hiện nghi lễ này, pháp sư phải xoay pho tượng theo cả bốn hướng thì mới hiệu nghiệm.

 

Tín ngưỡng thờ Nang Kwak ảnh hưởng vào đời sống tinh thần của người Thái Lan từ khi Phật giáo được truyền bá đến đây và sự phổ biến ngày nay có thể bắt đầu từ thời xa xưa. Những tu sĩ Bà-La-Môn thường rất giỏi nghi thức luyện chú Kata Akom dành cho Nang Kwak và cũng chính họ đã thay đổi hình dáng của pho tượng từ vị trí của một nữ nhân ngồi trên xe đẩy kiểu Ấn Độ sang hình tượng phụ nữ Thái ngồi trên bệ hoa sen với dáng điệu mời gọi khách hàng. Đầu tiên những người Bà-la-môn chỉ sử dụng tượng Nang Kwak cho riêng công việc làm ăn buôn bán của họ nhưng khi họ nhận thấy nhiều người Thái tin vào quyền năng của Nang Kwak thì họ bắt đầu làm tượng kiêm luôn nghi thức niệm chú Kata để bán cho các thương nhân thờ cúng. Chính sự thay đổi vị trí ngồi và tư thế tay mà Supawadee nhận được cái tên mới phổ biến ở Thái Lan là Nang Kwak (Nang nghĩa là Nàng chỉ người con gái, Kwak nghĩa là vẫy gọi hay ngoắc). Vậy Nang Kwak mang ý nghĩa là Nàng Ngoắc, Nàng Vẫy, khi đến Thái Lan chúng ta sẽ dễ dàng bắt gặp hình ảnh Nàng Ngoắc vẫy gọi chúng ta đến mua hàng trong các cửa hàng của người Thái Lan. Nang Kwak còn được thể hiện dưới dạng tranh vẽ hay khăn bùa (Pha Yant) cùng với cá sấu, nàng tiên cá và những sinh thực khí của đàn ông, đó là tất cả những gì được biết đến về Nang Kwak ở Thái Lan.

Một truyền thuyết khác về Nang Kwak có nguồn gốc từ sử thi Ramakien vốn được hoàng gia Thái Lan cải biên từ sử thi Ramayana của Ấn Độ. Câu chuyện kể rằng Nang Kwak là con gái của Phu Jao Khoa Khiaw, vị vua A-tu-la (Asura) cai quản cõi Jadra Maha Raachiga nằm bên dưới tầng trời Đạo-lợi (Tavatimsa) của Đế Thích Thiên Indra hay Phra In. Ông còn được người đời gọi bằng tên khác là Phra Panasabodee nghĩa là chúa Sơn Lâm. Phu Jao Khao Khiaw có một người bạn thân cũng là vua A-tu-la tên là Taw Gog Khaang (hay Taw Amurach) khai chiến với thần Phra Ram (hoàng tử Rama), hóa thân của thần Vishnu. Taw Gog Khaang bị Phra Ram ném một cái cây xuyên qua ngực rơi xuống từ tầng trời, dính chặt vào sườn núi Phra Sumen. Phra Ram tiến đến bên Gog ban cho y một lời ân huệ: “hễ chừng nào con cháu của ngươi dệt xong chiếc áo Cà sa Civara bằng cánh hoa sen, rồi mang đến cúng dường cho Đức Phật Pra Ariya Maedtrai (Phật Di Lặc) thì ta sẽ tha tội cho ngươi[4].

Nàng Prajant con gái của Gog Khanag muốn sớm cứu cha nên đêm ngày lo dệt áo để kịp làm quà cúng dường cho Đức Phật Di Lặc khi ngài giáng hạ cứu thế. Do Gog Khaang bị treo trên sườn núi Phra Sumen, nàng Prajant phải thay cha lo toan tất cả mọi việc. Nàng phải bỏ công sức và thời gian để dệt áo nên không có thời gian buôn bán kiếm sống và điều hành cửa hàng của cha để lại. Khi Jao Kho Khiaw nghe tin này ông cảm động và quyết định cử người con gái tài năng của mình là Nang Kwak đến làm bạn với Prajant và giúp nàng quản lý thương mại. Nang Kwak biết được nhiều phép mầu trong buôn bán, nàng bèn  kêu gọi các thương nhân và những quý tộc giàu có trong vùng cùng đổ về khu vực nhà của nàng Prajant mở cửa hàng buôn bán. Nang Kwak ban cho họ nhiều lợi tức bằng vàng, bạc và tiền. Với sự trợ giúp của Nang Kwak, nàng Prajant đã dệt xong chiếc áo Cà sa giải thoát cho cha và cũng trở nên giàu có với một cuộc sống sung túc. (còn tiếp).

 



[1] Lễ mừng năm mới của các dân tộc Khmer, Thái, Lào và Myanmar diễn ra từ ngày 10 – 14 tháng 04 tính theo Dương lịch.

[2] Theo bài viết Erawan Shine trên website: http://www.eugenegoesthailand.com/?p=649

[3] Bài viết đăng trên web: http://www.buddhamagic.net/nang-kwak-deity-of-merchants/

[4] Trích dẫn theo bài viết Nang Kwak, Deity of Merchants từ nguồn http://www.buddhamagic.net/nang-kwak-deity-of-merchants/

Tạp chí Hoa Đàm số 26 

Các tin liên quan
» Lấy của không cho - 03:30 CH | 08/06/2016
» Vấn đề niềm tin - 01:01 CH | 06/06/2016
» Luận bàn về Tứ nhiếp pháp - 12:45 CH | 02/05/2016
» Trí tuệ và giàu sang - 03:45 CH | 03/02/2016
» Phật dụng cái Tâm - 03:35 CH | 03/02/2016
» Vị tỳ kheo khất thực bị đói - 01:34 CH | 27/11/2015
» Gốc khổ, vui - 11:28 SA | 26/11/2015
Hình ảnh cuộc đời Đức Phật Thích Ca  
XEM NHIỀU NHẤT
1/
06/06/2013 02:32 ( 14358 )
2/
14/01/2013 06:17 ( 12587 )
3/
05/06/2013 21:53 ( 10644 )
4/
06/06/2013 03:24 ( 10609 )
5/
22/06/2013 19:00 ( 10145 )
6/
06/06/2013 04:46 ( 10094 )
7/
12/01/2015 12:24 ( 9660 )
8/
24/08/2013 08:28 ( 9380 )
9/
14/01/2013 05:58 ( 9250 )
10/
10/03/2014 23:53 ( 9130 )
11/
14/01/2013 05:58 ( 9053 )
12/
14/01/2013 05:56 ( 9022 )
13/
06/06/2013 03:31 ( 8340 )
14/
23/09/2013 16:17 ( 7656 )
15/
13/01/2013 23:11 ( 7567 )
16/
14/01/2013 06:02 ( 7420 )
17/
14/01/2013 06:14 ( 7311 )
18/
10/03/2014 23:52 ( 6654 )
19/
29/07/2014 19:51 ( 6192 )
20/
08/06/2013 06:04 ( 6022 )
NHẠC PHẬT GIÁO
TRUY CẬP
Bạn là người truy cập thứ
: 26 055 932
Đang truy cập
: 302

Chinese Buddhism Pages
中国佛教网
http://www.foyuan.cn http://www.fod123.com http://www.hsfj.com http://www.pszj.org http://www.cnbuddhism.com http://www.foyue.net.cn http://www.21foxue.com http://www.foyin.com
http://www.putuoshan.org.cn http://www.fo114.net http://www.chinawts.com http://www.chinafo.org http://www.fjnet.com http://www.chinavegan.com http://www.fowang.com http://www.hongfasi.net