Thứ Ba, 12 2017 09:21 CH
中国的
Suy ngẫm từ chuyện tình Lan và Điệp: Con đường giải thoát của Lan
03:18 CH | 30/04/2016
 SUY NGẪM TỪ CHUYỆN TÌNH LAN VÀ ĐIỆP
 CON ĐƯỜNG GIẢI THOÁT CỦA LAN

                                    Nguyễn Lê Tâm

Lan Điệp chuyện tình có mấy ai?

Yêu nhau thắm thiết mộng lâu dài

Thề non hẹn ước xây lầu ái

Hẹn biển một lòng dựng tương lai

Oan trái dây tình đâu ập đến

Lỡ làng duyên số phải lìa hai

Buồn tình Lan đến hầu nương Phật

Tình hận mang theo xuống huyệt đài”.

Chuyện tình Lan và Điệp là một câu chuyện tình hư cấu nổi tiếng ở nước ta trong nhiều thập kỷ qua, được nhiều người ví như một câu chuyện tình Romeo và Juliet hay Lương Sơn Bá - Chúc Anh Đài của Việt Nam. Xuất phát từ một tác phẩm văn học của nhà văn Nguyễn Công Hoan, tác phẩm này đã được chuyển thể thành cải lương, kịch, chèo như dạng tích kinh điển được diễn đi diễn lại nhiều lần, và cũng đã dựng thành phim. Bên cạnh đó, cùng sự phổ biến bởi âm nhạc, có thể nói, khắp nước Việt Nam không ai không biết đến câu chuyện tình bi ai này. Trong tác phẩm, chi tiết Lan vì buồn tình mà xuất gia đi tu, nương nhờ cửa Phật đã từng gây ra nhiều tranh cãi lúc bấy giờ khi việc “hầu nương Phật” này thực chất chỉ là sự trốn tránh người tình, tâm vẫn mang nặng nỗi đau thế tục. Vậy thì căn nguyên thực sự của vấn đề này là như thế nào?

 

Ảnh minh họa 

Từ nguyên tác“Tắt lửa lòng” đến vở diễn “Hoa rơi cửa Phật” Tiểu thuyết Tắt Lửa Lòng được nhà văn Nguyễn Công Hoan viết vào năm 1933 chính là khởi nguồn cho chuyện tình buồn đã trở thành ước lệ cho những cuộc tình tan vỡ. Chuyện nói về một mối tình lãng mạn, đầy trắc trở của một cô gái tên Lan và một chàng trai tên Điệp. Do mắc mưu của quan phủ ở một tỉnh lẻ, Điệp đã phải ngậm đắng nuốt cay phụ tình vị hôn thê là Lan để cưới con gái ông quan đấy. Đau đớn, xót xa, Lan ôm mối tình tuyệt vọng bỏ nhà đến chùa xin cắt tóc đi tu. Đỉnh điểm của câu chuyện là khi Điệp tìm được ngôi chùa mà Lan đang tá túc, thì cũng đúng lúc nàng trút hơi thở cuối cùng. Năm 1936, soạn giả Trần Hữu Trang đã chấp bút chuyển thể từ nguyên tác thành kịch bản cho vở cải lương "Lan và Điệp", sau được thu vào đĩa nhựa với tựa đề “Hoa rơi cửa Phật”. Tác phẩm nhanh chóng gây được tiếng vang trong dư luận, từng lấy đi không ít nước mắt của người hâm mộ vì một cuộc tình éo le, cay đắng.

Nương nhờ cửa Phật – Con đường thoát khổ của Lan

Tình huống đặt ra ở câu chuyện này là tình yêu nam nữ tan vỡ, Lan - nữ chính đã giả trai để vào chùa tu, nương nhờ Phật pháp. Vì thế, không ít người đã cho rằng đạo Phật là đạo bi quan, tiêu cực, nơi dung nạp, cứu rỗi những con người còn vương vấn bụi trần, bi ai, khổ đau vì tình yêu, nhân sinh thế thái. Tự hỏi rằng có mấy ai trên đời đang say đắm men tình hay hoang lạc trong những cuộc vui thế tục mà đoạn tuyệt chấp niệm để xuất gia? Nhưng suy đi ngẫm lại, nhận định đó chỉ là cái nhìn phiến diện mà thôi. Trong lịch sử Phật giáo, Thái Tử Sĩ Đạt Ta từng từ bỏ cung vàng điện ngọc, vợ đẹp con xinh cùng vô số cám dỗ trên đời để xuất gia tu tập rồi đắc đạo trở thành Đức Thế Tôn được mọi người tôn kính; vua Trần Nhân Tông của Việt Nam đã từ bỏ ngai vàng và giang sơn rộng lớn để xuất gia, trở thành bậc thiền sư cao quý, người sáng lập Thiền phái Trúc Lâm Yên Tử. Đó là những minh chứng sống động cho tinh thần vô niệm, tánh không của Phật giáo.

Quay lại vấn đề, tại sao Lan lại đi tu?

Chuông đổ chùa xa, chiều tan trường về, Điệp cùng Lan chung bước. Cuối nẻo đường đi, đôi bóng hẹn mùa thi, Lan khóc đợi người đi. Lần cuối, gặp nhau Lan khẽ nói: “Thương mãi nghe anh, em yêu anh chân tình. Nếu duyên không thành, Điệp ơi Lan cắt tóc quên đời vì anh!”. Mọi thứ bắt đầu từ lời ước nguyện chung tình của Lan dành cho người mình yêu là Điệp. Vào phút giây cuối cùng trước khi chia xa, Lan khóc trong nghẹn ngào cùng lời nói khẽ như khằng định tấm lòng chung thủy, sắc son đợi chờ Điệp trở về nối lại tình duyên. Tiếng chuông trầm hùng ngân nga mở đầu lời thơ, câu hát dường như gieo thêm nỗi buồn xa xăm, dịu vợi, cũng là gợi mở cho cái kết “cắt tóc quên đời vì anh” sẽ sớm thành sự thật. Và rồi, khi mọi chuyện vỡ tan theo đúng cái kết dự đoán. Bị Điệp phụ tình, Lan giờ đây trở thành kẻ chán đời, rơi vào hoàn cảnh trái ngang, tình yêu tan vỡ, phải xa rời người mà mình yêu thương. Có lẽ, tinh thần Lan suy sụp cùng cực, đến độ có thể quyên sinh để chấm dứt nỗi tuyệt vọng không lối thoát. Vậy thì chỉ đi tu mới là con đường duy nhất để cô thoát khổ. Nhưng tu ở đâu bây giờ? Chỉ có Phật đường là nơi rộng mở có tiếp nhận họ vào. Đức Phật đã dự báo cho chúng sanh về cái khổ “ ái biệt ly, cầu bất đắc”,do đó, phải nói rằng chỉ có đạo Phật mới thấu hiểu được nỗi khổ đau của họ và cửa thiền là nơi an ủi, gieo nhân lành để thoát khổ đau.Liệu rằng Lan đã thấu hiểu như vậy nên mới xin gia đi tu?

Ảnh minh họa 

Trở lại với tiếng chuông chùa ngân vang, trầm hùng, thanh thoát từ dạo ấy, Lan dường như đã nghe với một khuynh hướng sai lầm. Nếu Lan muốn cắt tóc quên đời, quên đi người yêu thì nàng không nên vào chùa, bởi chốn thiền môn thanh tịnh không phải là nơi dung nạp những nỗi niềm thế tục, bi lụy vì thế thái nhân tình. Phật đường là nơi để rèn luyện thân tâm, tu tập chánh pháp, thực hành lời dạy của Đức Thế Tôn. Chỉ vì“duyên không thành”, Lan giả trai tìm đến chùa và một sưt hầy nào đó đã bất cẩn cho một kẻ thất tình đi tu. Xuống tóc rồi, Lan có chuyên tâm tu hành được chút nào, chấp niệm vẫn còn, bản ngã vẫn hiện diện, vấn vương thế sự vẫn không dứt, không vơi:

“Lan gói niềm riêng tìm quên lãng ngày qua bên mái chùa,

Sớm chuông chiều kinh mặc thời gian dần trôi trong tái tê.

Lan không mong chờ, nhưng Lan bây giờ mấy ai nào ngờ!...

Nàng không sao xóa tình yêu xưa cũ,

Dẫu cho con thuyền neo bến đường tu”.

Lan đi tu có pháp danh Huệ Minh, nhưng chưa dứt được nghiệp duyên nơi trần thế, nàng đem theo con dao làm tin mà Điệp đã trao cho. Theo lời của Huệ Thông, bạn đồng tu, kể cho Điệp nghe thì Lan đã bắt một con bướm đem ép khô, tượng trưng cho Điệp, vì bướm còn có tên là hồ điệp, xới đất lên chôn một bên là xác bướm, một bên là cành lan, con dao ở chính giữa:“Than ơi, cánh hoa rụng tả tơi vì gió dập, xác bướm khô ôm ấp bởi tình yêu. Như tôi đây nhìn hoa lan mà ruột quặn thắt trăm chiều, trông hồ điệp lệ sầu tuông mấy lượt. Kìa những kẻ không cầu sao lại được, tủi phận mình mong mỏi vậy mà sai. Kể từ đây chốn am mây chôn lắp mạch cảm hoài, nghe kinh kệ phôi pha cơn khổ não”. Lan đã phạm giới sát sanh khi giết một con bướm để ép khô. Hơn nữa, lòng trần chưa dứt nên tâm của nàng vẫn chưa được thanh tịnh.Thấu hiểu cho Lan, tình yêu rơi vào bi kịch, gương vỡ muôn thuở không thể nào hàn gắn, Lan có thể mong chờ được gì, bám víu vào được chi? Lan đã quá mong chờ một tình yêu đẹp, trọn vẹn, thủy chung, để rồi khi mọi thứ đi vào dĩ vãng, nàng rơi vào bi kịch. Giờ đây, mặc dù thân đã hầu nương Phật mà tâm vẫn chìm trong tình trường, nên xem như Lan chưa đến được Phật đài, chưa thế giác ngộ chánh pháp. Sự bế tắc trong tâm hồn Lan quả thật có mấy ai ngờ, xoáy sâu vào lòng người, trở thành nỗi đau ngàn năm chưa vơi bớt.

“Ai đã từng yêu, cảm thông nỗi niềm đau thương với nàng

Mối tình đầu tiên nàng đành chôn vùi theo bướm hoa.

Tiếng chuông đêm dài như tiếng thở than,

Như đem tin buồn, như gieo hoang tàn đến cho đời nàng”!...

Quả thật như thi hào Nguyễn Du đã nói:

“Sầu cho thân gái tình duyên ngang trái,

Người sầu cảnh cũng đeo sầu,

Người buồn cảnh có vui đâu bao giờ”!

Đức Phật đã chỉ rõ tướng của các pháp đều là giải thoát, buồn hay vui chính là do tâm sanh sự, còn giữ nhiều chấp niệm với thế tục, tiếng chuông chùa vốn chỉ là âm thanh vô tri, chẳng hề làm phiền ai cả. Chỉ vì Lan buồn, sầu não nên tiếng chuông chùa đêm làm khắc sâu hơn tiếng thở than cho cuộc tình dang dở mà thôi. Trong tuồng “Hoa rơi cửa Phật”, lời của Sư ông trụ trì khuyên Lan thấm nhuần giáo lý Phật giáo, thế gian vô thường, cuộc đời giả tạm, mọi thứ sẽ nhanh chóng đi vào hư vô, sao cứ còn mãi cố chấp: “Vừa rồi Huệ Thông thấy con bắt một con bướm bỏ vào hộp đem chôn, tại sao có hành vi lạ lùng như thế, đã đem thân nương tựa cửa thiền mà lòng trần chưa đoạn tuyệt, thất tình còn vướng, nghiệp chướng còn mang, thầy xem đệ tử sắc diện võ vàng, tiều tụy lắm, vậy thầy khuyên con: Công phu hai buổi sớm chiều, phải tự mình tìm phương giải thoát. Kể từ đây chuyện thế gian khá tua dẹp lại, nơi chốn Phật đài con tưởng niệm sắc bất dị không...”.

Có thể ban đầu, Sư ông không nhìn thấy được ý định thật sự của Lan khi xin xuất gia nương nhờ cửa Phật, nhưng về sau, có lẽ đã thấu hiểu được nỗi lòng của một con người đang vẫy vùng trong tình trường đau đớn. Sư ông nhận ra lòng Lan còn vương vấn bụi trần, nghiệp chướng vẫn còn mang nặng, tâm có phút giây nào tĩnh lặng nên không thể an tâm tu hành. Vì thế, lời khuyên của Sư ông dù muộn màng nhưng phần nào cũng mong muốn cứu vớt một chút gì đó trong tâm bất định của người con gái tội nghiệp. Tự bản thân Lan phải tìm ra lối thoát cho mình, trút bỏ muộn phiền, ân oán của thế gian để thực sự tìm về với bến giác.

Đời Lan khác chi như một cành hoa xuân hương sắc sớm phai màu!

Một đêm gió mưa, bên ngọn đèn quạnh hiu Lan đã trút linh hồn.

Gió than não nề trong màn đêm nghe đau thương,

Ngoài xa từng tiếng cú kêu sương ôi thê lương,

Từng hồi chuông ngao ngán

Ngân dài như khóc than,

Tiễn một linh hồn!...

Lan chết trong trong đau đớn, trong nỗi đau tình vẫn chưa thể phôi phai. Vì đâu nên nỗi? Lan vẫn cố chấp, không thể buông tay dù khi chỉ còn là một linh hồn. Lời kinh câu kệ bao ngày vẫn tụng, tiếng chuông chùa mỗi ngày đều ngân vang nhưng chưa phút giây nào làm tâm hồn nàng thanh tịnh. Thử hỏi rằng từ khi bắt đầu bước chân vào cửa chùa cho đến lúc nhắm mắt xuôi tay, Lan đã phút giây nào thực sự hướng về Phật pháp hay xem đó là tấm màn phong, che đậy cho nội tâm đau đớn, thầm kín của mình. Vì tình, Lan bước vào chốn thiền môn để quên đi hiện tại nghiệt ngã. Vì tình, Lan chết trong nước mắt nghẹn ngào, xót xa, cay đắng cho mỗi tình không nên duyên trọn vẹn. Từng hồi chuông chùa lần nữa ngân vang, nhưng lần này lại “ngao ngán” đến não nùng, ảm đạm vừa cảm thông cho một linh hồn khốn khổ, vừa tiếc nuối cho một đệ tử Phật chưa thể cập bến giác.

 

Ảnh minh họa 

Theo khuynh hướng tỉnh thức, chánh niệm của hàng Phật tử, câu chuyện Điệp và  Lan đã được nhìn nhận thực tế, khách quan. Chúng ta có được lòng từ bi thích đáng để hiểu và thương cho Lan. Lan đã sinh ra và lớn lên trong hoàn cảnh xã hội của nàng. Cô còn quá trẻ để có thể sống tự chủ trước những phong ba, gió bão của cuộc đời. Những giọt nước mắt thầm khóc mỗi ngày của Lan, nỗi đau giày xéo tâm can của nàng là điều đáng được thông cảm. Tuy thông cảm nhưng ta không chấp nhận, không ngâm nga hoài những câu chuyện bất hạnh và tiêu cực, không để mỗi ngày mỗi dệt ra những câu chuyện buồn thảm trong tâm tư. Xin hãy ghi nhớ lời dạy quý   báu: “Ai đứng dưới chữ ái, người đó là chúng sanh. Ai đứng trên chữ ái, người đó là Phật vậy!”. Vì thế, thay vì trách Lan, trách câu chuyện làm chúng ta có cái nhìn tiêu cực bi quan về Phật giáo, mỗi chúng ta hãy thắp lên ngọn lửa từ bi, nhìn đời, hiều người bằng con mắt tỉnh thức.

“ Truyện tình bi thảm trần gian

Truyện tình bất hủ Điệp- Lan nhớ đời.

Cửa Thiền nương bóng hôm mai

Tình yêu trắc trở bởi người hại ta.

Tu là cõi phúc đó mà

Tình là đau khổ Ta bà vấn vương.

Nhân sinh ái dục khôn lường

Hễ còn hơi thở, yêu thương vẫn còn”.

Tạp chí Hoa Đàm sô 25 

Các tin liên quan
» Tấm lòng nhân ái của một Ni sư - 02:21 CH | 05/06/2016
» Tình quê Lạc Việt - 09:30 SA | 27/04/2016
» Đại tín nữ thí chủ Visakha - 11:02 SA | 22/11/2015
» Nữ cư sĩ ở Buryatia - 09:46 CH | 18/11/2015
» Bạn biết gì về "Ngày của mẹ"? - 09:16 CH | 15/07/2015
» Vị tổ khai sinh Ni giới - 05:36 CH | 12/07/2015
» Óc tế nhị của người phụ nữ - 09:10 CH | 04/06/2015
Hình ảnh cuộc đời Đức Phật Thích Ca  
XEM NHIỀU NHẤT
1/
06/06/2013 02:32 ( 14358 )
2/
14/01/2013 06:17 ( 12587 )
3/
05/06/2013 21:53 ( 10644 )
4/
06/06/2013 03:24 ( 10609 )
5/
22/06/2013 19:00 ( 10145 )
6/
06/06/2013 04:46 ( 10094 )
7/
12/01/2015 12:24 ( 9660 )
8/
24/08/2013 08:28 ( 9380 )
9/
14/01/2013 05:58 ( 9250 )
10/
10/03/2014 23:53 ( 9130 )
11/
14/01/2013 05:58 ( 9053 )
12/
14/01/2013 05:56 ( 9022 )
13/
06/06/2013 03:31 ( 8340 )
14/
23/09/2013 16:17 ( 7656 )
15/
13/01/2013 23:11 ( 7567 )
16/
14/01/2013 06:02 ( 7420 )
17/
14/01/2013 06:14 ( 7311 )
18/
10/03/2014 23:52 ( 6654 )
19/
29/07/2014 19:51 ( 6192 )
20/
08/06/2013 06:04 ( 6022 )
NHẠC PHẬT GIÁO
TRUY CẬP
Bạn là người truy cập thứ
: 26 055 990
Đang truy cập
: 304

Chinese Buddhism Pages
中国佛教网
http://www.foyuan.cn http://www.fod123.com http://www.hsfj.com http://www.pszj.org http://www.cnbuddhism.com http://www.foyue.net.cn http://www.21foxue.com http://www.foyin.com
http://www.putuoshan.org.cn http://www.fo114.net http://www.chinawts.com http://www.chinafo.org http://www.fjnet.com http://www.chinavegan.com http://www.fowang.com http://www.hongfasi.net